ابو القاسم سلطانى
250
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
اندازه كه شيح زيان مىرساند نمىرساند . . . قيصوم شيح نيست 2 * ماليدن ممزوج آن با روغن در داء الثعلب 3 * سودمند است ( الحاوى ج 21 ص 272 ) . قاعدهآور است ماليدن ممزوج شده با روغن در تب چهار يك 4 * سودمند است و از آمدن لرز جلوگيرى مىكند و در سردرد مزمن و آبله 5 * موثر مىباشد و اگر زن در آب جوشانده آن بهنشيند موجب باز شدن دهانه رحم مىشود ، سنگ كليه و مثانه را خرد مىكند و در زكام سودمند و بينى را باز مىكند ( الابنيه 251 ) . اخوينى در باب حمى يوم 6 * مىگويد " چون نوبت تب بگذرد به آبزن 7 * اندر بايد نشستن كه اندر آن آبزن اين داروها جوشانده بود بابونه ، اكليل الملك ، شبت و قيصوم " ( هدايه 649 ) . مخلوط آن با روغن زيتون يا كرچك يا ترب در برآوردن موى ريش كمك مىكند . . . قيصوم لثه را محكم مىنمايد ( تت قانون عب 424 ) . در چسبندگى دهانه رحم موثر است ( اختيارات 361 ) . مصلح آن شيح و عسل مىباشد ( تذكره 264 ) . روغنى كه از برگ و گل آن تهيه مىشود محلل صلابات ، قاعدهآور ، گرمكننده رحم بوده و در چسبندگى رحم موثر است ( تحفه 212 ، مخزن 465 و فروغ ناصرى ) . شليمر نام علمى قيصوم را Artemisia abrotanum ذكر نموده است ( شليمر 52 ) . قسمت قابل مصرف : اندامهاى هوائى گياه مىباشد . خواص درمانى : مقوى ، محرك هاضمه و هضمكننده عالى ، قاعدهآور ، ضد كرم و التيامدهنده مىباشد . موارد مصرف درمانى : در سوءهاضمه ، قاعدگى دردناك ، تاخير يا فقدان قاعدگى ، تب ، انگلهاى روده بخصوص آسكاريس و اكسيور ، درد كليه و ترشحات مختلف موثر مىباشد . در زمان قديم در فرانسه آن را در سردمزاجى جنسى مصرف مىنمودند به عنوان محرك و تقويتكننده مىتواند محرك اعمال جنسى بدون ضرر و عوارض جنبى باشد . در استعمال خارج به عنوان التيامدهنده زخم و جراحات مصرف مىشود . تركيبات شيميائى : سرشاخههاى گلدار حاوى اسانس معطر كه حاوى Absintol مىباشد به علاوه صمغ ، تانن و ماده تلخ در گياه وجود دارد . اشكال داروئى : برگ گياه : از برگ گياه تازه براى ترك و زخم ناشى از سرما به صورت كمپرس استفاده مىشود كافى است برگهاى تازه روى محل مورد نظر قرار داده شود يا به اندازه يك نوك قاشق چايخورى از برگ را در نصف ليوان آب ولرم قرار داده پس از 2 الى 3 ساعت آن را چرخ كرده مانند برگ تازه روى موضع مورد نظر قرار دهند .